Thema's

De grot van Bion

In een poging een graantje mee te pikken van de oplichtings­praktijken in Lourdes, namen twee onbekend gebleven personen uit Pont-Farcy aan het begin van de vorige eeuw een beeldje van Maria mee en - avance rapide - sindsdien is er een bedevaartsoort bij. Bezoekers treffen een onder twijfel­achtige bedoelingen bezweken trooste­loze plek aan. De beroemde pelgrimsplaats in Zuid-Frankrijk hangt van commercie aan elkaar, in Bion - een driesprong in het landschap in de parallelweg van de D52 nabij Vire - maken roest, betonrot en vergane glorie de dienst uit. Elk jaar op de dag dat Maria ten hemel werd opgenomen - 15 augustus - schijnt er een bedevaart naar de niet van echt te onderscheiden grot van Bion te worden georganiseerd.

De plek stemt tot nadenken, bij mij hoofd­zakelijk veroorzaakt door de rust in het stukje bos, het geluid van het water in La Drôme en tweetende vogels. De verstoring die de mens heeft aangebracht zet me op mijn eigen geloofsbeleving of liever het ontbreken daarvan. De indoctrinatie in de eerste paar jaren van mijn leven zorgt er nu nog voor dat je een kerk binnenloopt, zoals in Mont Saint-Michel later deze week - en kaarsjes aansteekt ter nagedachtenis aan overleden dierbaren. Er is niets mis met die handeling, thuis steken we ook wel een kaarsje aan en denken aan iemand, het feit dat je dat in een kerk doet, een instituut dat ik veracht, zegt genoeg over hoe geloof werkt en blijft werken, ook al wil je het kwijt. Geloof is precies wat het woord zegt: geloof. Je gelooft iets of je gelooft het niet. De truc zit 'm in de dwang. Je gelooft wat je ouders geloven. Dat werkt overal ter wereld zo. Een kind van islamitische ouders wordt niet als katholiek geboren, evenmin trouwens als islamitisch kind. Enfin, Ricky Gervais kan dat veel beter uitleggen dan ik. Dwang, repressie en gebrek aan respect voor andersdenkenden zijn onlosmakelijk verbonden aan vrijwel alle religieuze instellingen. In naam van talloze goden zijn de meest verschrikkelijke misdaden tegen de menselijkheid begaan, terwijl het de opdrachtgevers om macht gaat. Macht en geloof gaan hand in hand.

Zelfs een kopie van een nepgrot ontving mijn bezoek. Deze namaaksels hebben zich als een ware plaag verspreid over de wereld, alleen al in Nederland zijn er tientallen. Deze in Bion ging met me aan de haal. Was het in Lourdes de commercie die me tegenstond, naast het misbruik door de lokale priester van Bernadette Soubirous, in Bion vertelde ik mezelf weer eens hoe geraffineerd religieuze organisaties in elkaar zitten.