Waartoe is een gemeente op aarde?

Op 4 november a.s. stelt de raad de toekomstvisie van de gemeente Utrechtse Heuvelrug vast die, zoals de samenstellers zeggen, het resultaat is van wat uit de gemeentelijke organisatie, experts en de samenleving is opgehaald. 

Was dat maar waar!

In werkelijkheid ligt er een sprookje over een weelderig groene gemeente waarin alles goed gaat en iedereen blij en tevreden is over ongeveer twintig jaar, want de stip aan de horizon ligt op 2040. Werkelijk alles dat je in een visiestuk mag verwachten aan te treffen ontbreekt.

De toekomstvisie zou de gewenste identiteit van de gemeente moeten beschrijven (Met dank aan Tijn Dries). Daarvoor moet je het in eerste instantie eens worden over twee definities: het doel van de gemeente en wat wordt bedoeld met identiteit. Over wat het doel van een organisatie is, schreef Paul Stamsnijder het boek Purpose, verplichte vakliteratuur voor iedereen. In feite is het doel van een organisatie het antwoord op de vraag: “Waarom zijn wij op aarde?”. 

Wat de identiteit van een gemeente is, is op zich al onbegonnen werk: niet iedereen zal zich kunnen in de grootste gemene deler die door de Commissie Identiteit wordt gevonden. Als we de gemeente zien als een groep, dan zijn we op zoek naar sociale identiteit. Denken we iets ruimer, wat zeker gezien mijn visie op de toekomstvisie belangrijk is, dan zijn we op zoek naar de identiteit van onze omgeving. Een gemeente is immers maar een gebied dat door arbitraire grenzen wordt gescheiden van andere gemeenten.

Ik heb het me daarom makkelijk gemaakt en de vraag naar identiteit onbeantwoord gelaten omdat ik vind dat het doel van de gemeente Utrechtse Heuvelrug zichzelf opheffen zou moeten zijn. Nog bouder gesteld: vrijwel elke organisatie die iets wil veranderen moet streven naar opheffing zodra de verandering is bewerkstelligd. De vraag is: wil de gemeente wel iets veranderen en zo ja, wat dan? De toekomstvisie die thans voorligt wil eigenlijk niets veranderen, behalve het bij elke inspraakronde terug­komende geneuzel over speeltoestellen, afvalbakken, straatverlichting, enzovoorts.

Mijn gemeente Utrechtse Heuvelrug bestaat in 2060 niet meer omdat de belangrijkste bestaansredenen voor een gemeente zijn weggenomen, een aantal voorbeelden: er is een inkomensvoorziening voor iedereen, er is energie voor iedereen, er is geen afvalprobleem meer, er is geen woningnood meer. Kortom: bestaanszekerheid. Als gemeente is het mijns inziens je primaire taak ervoor te zorgen dat jouw inwoners zeker zijn van een dak boven hun hoofd en een gegarandeerd inkomen. Een schril contrast met wat de gemeente nu doet en van plan is te doen.

Als je mijn toekomstvisie leest, zie je dat ik buiten de grenzen van de gemeente treed voor het bereiken van het hoofddoel van de gemeente, iets dat in de voorliggende toekomstvisie ontbreekt. We hebben de rijksoverheid nodig, omringende gemeenten, de provincie Utrecht, de omringende provincies, de waterschappen, et cetera.

Politici spreken graag in termen van ambities. Welnu beste raadsleden van de gemeente Utrechtse Heuvelrug, aanstaande donderdag ligt er een kans om daadwerkelijk een signaal af te geven aan mensen die u vertegen­woordigt: geef hen een duidelijke marsroute naar bestaans­zekerheid. Al het andere dat u bereikt is daar een gevolg van.

De nieuwe identiteit van de gemeente Utrechtse Heuvelrug: bestaans­zekerheid voor alle inwoners.